Di tích lịch sử Địa đạo Củ Chi – Kỳ quan nghệ thuật quân sự độc đáo

Năm 2021, Ủy ban vương quốc UNESCO Nước Ta sẽ đẩy nhanh quy trình tiến độ và liên tục tương hỗ Thành phố Hồ Chí Minh triển khai xong hồ sơ đề cử di sản quốc tế với địa đạo Củ Chi .

Địa đạo Củ Chi là một kỳ quan về thẩm mỹ và nghệ thuật quân sự chiến lược độc lạ của Nước Ta, bộc lộ ý chí kiên cường, quật cường của con người vùng “ đất thép, ” một trong những hình tượng của chủ nghĩa anh hùng cách mạng .

Động thái này được kỳ vọng sẽ nâng tầm giá trị của Di tích Địa đạo Củ Chi cũng như mang lại động lực lớn để tăng trưởng du lịch và kinh tế-xã hội ở Thành phố Hồ Chí Minh .

Địa đạo Củ Chi là một kỳ quan về nghệ thuật quân sự độc đáo của Việt Nam, thể hiện ý chí kiên cường, bất khuất của con người vùng “đất thép,” một trong những biểu tượng của chủ nghĩa anh hùng cách mạng.

Kiến trúc địa đạo mang tính thừa kế và có giá trị về nhiều mặt, đặc biệt quan trọng là về mặt thẩm mỹ và nghệ thuật quân sự chiến lược, cuộc chiến tranh nhân dân, với những phát minh sáng tạo kiệt xuất, đã tăng trưởng đến đỉnh điểm trong quá trình kháng chiến chống Mỹ, mà cả quốc tế phải ghi nhận .
Du khách xuống tham quan địa đạo. (Nguồn: diadaocuchi.com.vn)
Du khách xuống tham quan địa đạo. (Nguồn: diadaocuchi.com.vn)

Hiện nay, tại Khu di tích lịch sử Địa đạo Củ Chi là nơi giáo dục truyền thống lịch sử cách mạng, chủ nghĩa yêu nước, biểu lộ đạo lý uống nước nhớ nguồn, tri ân công ơn to lớn của những anh hùng, liệt sỹ, đã chiến đấu, quyết tử trên vùng đất Sài Gòn-Chợ Lớn-Gia Định trong hai cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc bản địa .
Với giá trị tiêu biểu vượt trội trên, di tích lịch sử Địa đạo Củ Chi ( huyện Củ Chi, thành phố Hồ Chí Minh ) đã được Thủ tướng nhà nước xếp hạng là di tích vương quốc đặc biệt quan trọng ( tại Quyết định số 2367 / QĐ-TTg ngày 23/12/2015 ) .
Địa đạo Củ Chi hình thành trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp ( khoảng chừng năm 1948 ). Hệ thống địa đạo được kiến thiết xây dựng sớm nhất tại hai xã Tân Phú Trung và Phước Vĩnh An, tên gọi Địa đạo Củ Chi cũng Open từ đó .
Lúc đầu, địa đạo chỉ có những đoạn ngắn, cấu trúc đơn thuần, dùng để giấu tài liệu, trú ém cán bộ trong vùng địch hậu. Sang quy trình tiến độ kháng chiến chống Mỹ, địa đạo được gia cố và lan rộng ra .
Từ năm 1961, khi Khu ủy, Bộ Chỉ huy Quân khu Sài Gòn-Gia Định chọn Củ Chi làm địa phận hoạt động giải trí, thì mạng lưới hệ thống địa đạo ở đây phát huy tối đa tính năng, đặc biệt quan trọng từ năm 1966, trước những hành vi của quân xâm lược Mỹ sau khi vào miền Nam tham chiến .
Địa đạo Củ Chi - nơi có hệ thống đường ngầm dài hơn 200 km, đường hầm dưới địa đạo vừa đủ cho một người đi lom khom. (Nguồn: vietnamtourism.gov.vn)
Địa đạo Củ Chi – nơi có hệ thống đường ngầm dài hơn 200 km, đường hầm dưới địa đạo vừa đủ cho một người đi lom khom. (Nguồn: vietnamtourism.gov.vn)

Với sức mạnh và ý chí quật cường, quân và dân Củ Chi đã thiết kế được một mạng lưới hệ thống đường hầm dọc ngang, nhiều tầng, dài hơn 200 km xuyên trong lòng đất, tích hợp với khoảng chừng 500 km chiến hào, công sự trên mặt đất, tựa như “ thiên la địa võng ”, khiến quân địch phải thấp thỏm …
Suốt một thời hạn dài, địch liên tục tiến công đánh phá vùng địa thế căn cứ và mạng lưới hệ thống địa đạo rất là quyết liệt, bằng những thủ đoạn như : Bơm nước vào lòng địa đạo, dùng đội quân “ chuột cống ” đánh phá, dùng chó bécgiê săn lùng phát hiện địa đạo để phá, dùng xe cơ giới ủi phá …
Mỹ-Nguỵ đã thực thi 5.000 cuộc hành quân càn quét vào vùng địa thế căn cứ cách mạng Củ Chi. Trung bình, mỗi năm có khoảng chừng 330 trận càn, với đủ sắc lính, những cấp hành quân, mô hình giải pháp .
Tính từ 1954 – 1975, số lượng bom đạn Mỹ trút xuống Củ Chi khoảng chừng 500.000 tấn ( trung bình mỗi người dân ở đây phải hứng chịu khoảng chừng 1,5 tấn bom ) .
Ngoài ra, có khoảng chừng 480 tấn chất độc hóa học những loại đã được quân địch rải xuống vùng đất này. Dựa vào mạng lưới hệ thống địa đạo, quân và dân Củ Chi kiên cường bám trụ, đánh địch bằng cả 3 mũi giáp công ( quân sự chiến lược, chính trị, binh vận ) với mục tiêu “ nắm thắt lưng địch mà đánh, ” triển khai lối đánh áp sát với những giải pháp bắn tỉa, phục kích, tập kích, phát huy tối đa sức mạnh tổng hợp của cuộc chiến tranh nhân dân, vô hiệu được nhiều loại vũ khí tân tiến nhất và làm thất bại thủ đoạn của địch .
Đường vào khu tái hiện vùng giải phóng Củ Chi (1961-1972).(Nguồn: diadaocuchi.com.vn)
Đường vào khu tái hiện vùng giải phóng Củ Chi (1961-1972).(Nguồn: diadaocuchi.com.vn)

Trải qua hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, quân và dân huyện Củ Chi đã lập được những chiến công xuất sắc : dánh 4.269 trận lớn, nhỏ ; loại khỏi vòng chiến đấu 22.582 tên địch ( bắt sống hơn 10.000 tên lính Mỹ, 710 lính Ngụy ) ; binh vận làm rã ngũ 32.000 tên ; tàn phá và đánh chiếm hơn 5.168 xe quân sự chiến lược ( phần đông là xe tăng và xe bọc thép ) ; bắn rơi và làm hư hỏng 256 máy bay ( hầu hết là trực thăng ) ; bắn chìm và cháy 22 tàu, xuồng chiến đấu ; đánh sập và hỏng 173 cầu và cống, thu 8.581 súng những loại ; bức hàng, bức rút, đánh sập 270 lượt đồn bốt địch …
Với những chiến công vang dội đó, toàn huyện Củ Chi đã được Đảng, Nhà nước tặng thưởng nhiều phần thưởng cao quý. Tuy nhiên, trong hai cuộc chiến trường kỳ đó, Củ Chi cũng chịu nhiều tổn thất : 10.101 dân thường bị chết ; trên 10.000 chiến sỹ, người trẻ tuổi đã quyết tử, 28.421 nhà bị cháy, 20.000 ha ruộng, rẫy và rừng bị tàn phá …
Khu di tích lịch sử Địa đạo Củ Chi gồm Địa đạo Bến Dược ( Căn cứ Quân khu Sài Gòn-Gia Định ( Khu A ), Căn cứ Khu ủy Sài Gòn-Gia Định ( Khu B ) và Địa đạo Bến Đình ( Căn cứ Huyện ủy Củ Chi ) .
Về cơ bản, mạng lưới hệ thống địa đạo trong di tích chạy ngoắt nghéo trong lòng đất, từ đường “ xương sống ” ( đường chính ) tỏa ra vô số nhánh, ăn thông với nhau, hoặc độc lập, tùy theo địa hình. Có nhiều nhánh trổ rộng ra sông Hồ Chí Minh, để khi bị tình thế nguy kịch, hoàn toàn có thể vượt qua sông sang vùng địa thế căn cứ Bến Cát ( Tỉnh Bình Dương ) .
Hầm chông được bố trí trong thế trận chiến tranh du kích. (Nguồn: vietnamtourism.gov.vn)  
Hầm chông được bố trí trong thế trận chiến tranh du kích. (Nguồn: vietnamtourism.gov.vn)   

Hệ thống đường hầm có năng lực chống được đạn pháo và sức nặng của xe tăng, xe bọc thép, những đoạn hầm sâu chống được bom cỡ nhỏ. Có những đoạn cấu trúc từ 2 đến 3 tầng ( tầng trên gọi là “ thượng, ” tầng dưới gọi là “ trầm ” ). Chỗ lên xuống giữa những tầng có nắp hầm bí hiểm .

Trong địa đạo có những nút chặn ở những điểm cần thiết để ngăn địch hoặc chất độc hóa học do địch phun vào. Có những đoạn hẹp (eo), phải lách người mới chui qua được. Dọc theo đường hầm có lỗ thông hơi bên trên, được ngụy trang kín đáo và trổ lên mặt đất bằng nhiều cửa bí mật. Nhiều cửa được cấu trúc thành ổ chiến đấu, ụ bắn tỉa rất linh hoạt. Dưới những khúc địa đạo ở khu hiểm yếu, có đặt hầm chông, hố đinh, cạm bẫy…

Xung quanh cửa lên xuống hầm được sắp xếp nhiều hầm chông, hố đinh, mìn trái ( gọi là tử địa ), có cả mìn lớn chống tăng và mâm phóng lựu đạn chống máy bay trực thăng, nhằm mục đích hủy hoại, ngăn ngừa quân địch tới gần .
Liên hoàn với địa đạo có những hầm rộng hoàn toàn có thể mắc võng để nghỉ ngơi. Trong hầm có nơi dự trữ vũ khí, lương thực, thực phẩm, có giếng nước, nhà bếp “ Hoàng Cầm, ” hầm thao tác của chỉ huy, hầm giải phẫu, nuôi dưỡng thương bệnh binh, hầm chữ A vững chãi cho phụ nữ, người già, trẻ nhỏ trú ẩn. Có những hầm lớn, mái lợp thoáng mát, bên trên ngụy trang khôn khéo để hội họp, trình diễn văn nghệ …
Trên cơ sở khoanh vùng phạm vi bảo vệ, thực trạng của khu di tích được xác lập như sau :
Khu vực bảo vệ 1 : gồm một phần mạng lưới hệ thống đường hầm và 1 số ít khu công trình phục dựng, tôn tạo, đó là :
– Căn cứ Quân khu Sài Gòn-Gia Định ( Khu A ), có tổng diện tích quy hoạnh 66.586,4 mét vuông, gồm những địa đạo, cụm khu công trình chính, như : hội trường, hầm chông, hầm họp của Chính ủy và Bộ Tư lệnh, hầm thao tác, hầm nghỉ của Phó Chính ủy ; hầm thao tác và Tư lệnh, Phó Tư lệnh ; hầm chữ A ; hầm của Thư ký ; giếng nước ; ụ chiến đấu ; ổ chiến đấu và những nắp hầm ; lỗ thông hơi ; hầm Quân y ; hầm giải phẫu ; hầm bếp Hoàng Cầm và nhà ăn ; hầm may quân trang ; hầm Công binh xưởng ; phòng tọa lạc vũ khí tự tạo ; hố bom ; nhà tọa lạc vũ khí tự tạo ; khu nhà bán hàng lưu niệm ; cụm Tolet ; trạm y tế .
Căn hầm giải phẫu thương binh nặng tại khu di tích. (Nguồn: vietnamtourism.gov.vn)
Căn hầm giải phẫu thương binh nặng tại khu di tích. (Nguồn: vietnamtourism.gov.vn)

– Cụm khu công trình gồm ụ thông hơi và hai miệng địa đạo – đoạn dẫn ra sông TP HCM, có tổng diện tích quy hoạnh 667,9 mét vuông .
– Căn cứ Khu ủy Sài Gòn-Chợ Lớn ( Khu B ), có tổng diện tích quy hoạnh 16.664,8 mét vuông, gồm mạng lưới hệ thống địa đạo và những cụm khu công trình khác, như : bếp Hoàng Cầm ; hầm y tế ; hầm chứa lương thực ; hầm của văn thư ; hầm của đội bảo vệ ; hầm ở và thao tác của Bí thư Khu ủy Sài Gòn-Gia Định ; hầm họp của Ban Thường vụ Khu ủy ; hố bom ; hầm ở và thao tác của những chiến sỹ chỉ huy Khu ủy TP HCM – Gia Định ; hầm hội trường ; hầm nước ( phòng, chữa cháy ) .
– Địa đạo Bến Đình : tổng diện tích quy hoạnh 67.086,2 mét vuông, gồm những địa đạo, cụm khu công trình : hội trường chiếu phim ; hầm bí hiểm ( nắp hầm ) ; hầm chông ; ụ chiến đấu cá thể ; chiến hào ; lối lên xuống địa đạo ( miệng tròn ) ; khu tái hiện quan cảnh nghỉ ngơi của du kích ; lỗ thông hơi ( ụ mối ) ; xe tăng M41 ; nhà tọa lạc vũ khí tự tạo của du kích ; xưởng công binh ; nhà tái hiện làng nghề truyền thống cuội nguồn ( làm bánh tráng, nấu rượu, xây lúa gạo … ) ; khu tái hiện quang cảnh đào địa đạo ; miệng giếng thí ; hầm may quân trang ; nhà làm dép râu ; hố bom B52 ; hầm bảo vệ ; hầm ở và thao tác của Bí thư Huyện ủy ; hầm hội trường ; bếp Hoàng Cầm ; hầm ăn ; ụ chứa khói và lỗ thoát khói ; lối lên xuống địa đạo ; lỗ thông hơi ; hầm y tế ; hố bom B52 .
Khu vực bảo vệ 2 : gồm một phần diện tích quy hoạnh bao quanh khu vực bảo vệ I của Khu A ( diện tích quy hoạnh khoảng chừng 55.947,7 mét vuông ), Khu B ( 9.530,2 mét vuông ), Địa đạo Bến Đình ( 10.123 mét vuông ) và những khu công trình kiến thiết xây dựng khác, gồm :
Đền tưởng niệm liệt sĩ Bến Dược. (Nguồn: diadaocuchi.com.vn)
Đền tưởng niệm liệt sĩ Bến Dược. (Nguồn: diadaocuchi.com.vn)

– Đền Tưởng niệm Liệt sỹ Bến Dược, có tổng diện tích quy hoạnh 40.299,3 mét vuông, khai công ngày 19/5/1993, khánh thành tiến trình 1 ngày 19/12/1995, gồm hoa viên, nghi môn, nhà bia, đền thờ và một ngôi tháp. Tầng hầm của đền tọa lạc những tác phẩm điêu khắc, đúc đồng, tranh vẽ, sa bàn, bảng chữ …, bộc lộ những sự kiện tiêu biểu vượt trội trong cuộc kháng chiến chống Mỹ của quân và nhân dân Sài Gòn-Chợ Lớn-Gia Định, với chủ đề “ Sài Gòn-Gia Định kiên cường quật cường ” gồm 09 phân khu tương ứng với 09 chủ đề tọa lạc .
– Khu tái hiện vùng giải phóng và Khu vực mô phỏng cảnh sắc kiến trúc Biển Đông, Nhà tọa lạc sa bàn Trận càn Cedar Falls, có tổng diện tích quy hoạnh 197.633,5 mét vuông, gồm :
+ Khu tái hiện vùng giải phóng : Tái hiện những khoảng trống, quan cảnh vùng giải phóng Củ Chi từ sau ngày Đồng Khởi năm 1961 đến năm 1974, gồm : cổng chào của một xã trong vùng giải phóng ; cảnh đào địa đạo ; trạm giao liên ; nhà dân vùng giải phóng ; tiệm sửa xe đạp điện ; tiệm cắt tóc ; nhà báo Bút-Xếp thăm vùng giải phóng Củ Chi ; lớp học Thành đoàn ; trường học trong vùng giải phóng ; nhà tọa lạc “ Trận đánh Sở Đất Thịt ” ; nhà tọa lạc “ Trận đánh tại Ngã ba Cây Gõ ” ; sản xuất mìn từ trái bom pháo lép ; nhà cửa, chùa chiền bị tàn phá nặng nề ; khu tái hiện cuộc họp của Khu ủy Sài Gòn-Gia Định ; vùng trắng …
+ Khu vực mô phỏng cảnh sắc kiến trúc Biển Đông và Nhà tọa lạc sa bàn Trận càn Cedar Falls : Bao gồm những khu công trình mô phỏng cảnh sắc Biển Đông, trong đó tái hiện hình ảnh quốc gia Nước Ta nằm dài theo Biển Đông. Một số khu công trình mô phỏng đa phần, gồm 03 quy mô thu nhỏ biểu tượng văn hóa đặc trưng của ba miền Bắc-Trung-Nam ( Chùa Một Cột, Ngọ Môn Huế, Bến Nhà Rồng ), được khai công ngày 24/5/2008, khánh thành ngày 19/12/2009 ,
Du khách xem sa bàn diễn biến đánh bại trận càn Cedar Falls. (Nguồn: diadaocuchi.com.vn)
Du khách xem sa bàn diễn biến đánh bại trận càn Cedar Falls. (Nguồn: diadaocuchi.com.vn)

– Đền thờ thuộc Khu Truyền thống cách mạng Sài Gòn-Chợ Lớn-Gia Định, diện tích quy hoạnh 41.582,7 mét vuông, gồm có hoa viên, một tam quan, một ngôi đền thờ chính, 02 ngôi đền thờ phụ ( ở bên trái và bên phải của đền thờ chính ) và 1 số ít khu công trình phụ trợ khác …
Ngoài những khu công trình thuộc khu vực bảo vệ 1 và khu vực bảo vệ 2, trong khuôn viên di tích còn có khu bắn súng thể thao, những văn phòng thao tác, khu vực khách sạn và nhà hàng quán ăn, khu vực nhà để xe và 1 số ít khu công trình phụ trợ …
Khu di tích lịch sử địa đạo Củ Chi là nơi những chiến sỹ chỉ huy Khu uỷ, Quân khu Sài Gòn-Gia Định sống và thao tác, trực tiếp chỉ huy, chỉ huy cách mạng Sài Gòn-Gia Định, trong đó, có nhiều chiến sỹ sau giải phóng đã trở thành chỉ huy hạng sang của Trung ương như những chiến sỹ Nguyễn Văn Linh, Võ Văn Kiệt, Trần Bạch Đằng, Mai Chí Thọ … ; nơi những lực lượng vũ trang và nhân dân Củ Chi sinh sống, trú ẩn, gắn bó với địa đạo bằng mồ hôi, xương máu và trí tuệ, tổ chức triển khai trận địa chiến đấu đánh địch giành nhiều thắng lợi vẻ vang trong suốt hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ .
 Mô hình lớp học văn hóa nơi vùng giải phóng. (Nguồn: vietnamtourism.gov.vn)
 Mô hình lớp học văn hóa nơi vùng giải phóng. (Nguồn: vietnamtourism.gov.vn)

Theo Phó Giáo sư, tiến sỹ Phan An, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ, trên thế giới, không đâu có một di tích độc đáo như địa đạo Củ Chi. Việc đề xuất công nhận di sản văn hóa thế giới không chỉ nhằm giới thiệu tới bạn bè thế giới mà còn là cơ hội để người dân Việt Nam có dịp nhìn lại, trân trọng hơn đối với di tích này.

Theo ông An, trong thực tiễn địa đạo Củ Chi trong nhiều năm qua vẫn chưa được nhìn nhận đúng về tầm quan trọng. Mang ý nghĩa văn hóa truyền thống, lịch sử rất lớn nhưng nhiều người sinh ra và lớn lên tại Thành phố Hồ Chí Minh thậm chí còn cũng chưa từng 1 lần đặt chân đến vùng đất thép thành đồng. Về tuyên truyền, truyền thông online còn yếu dẫn đến sự chăm sóc về bảo tồn, bảo vệ so với di sản này còn nhiều hạn chế. Chỉ một phần rất nhỏ được bảo tồn Giao hàng cho mục tiêu du lịch thăm quan, du lịch .
Mặt khác, năng lực bị xâm hại từ ảnh hưởng tác động tự nhiên và con người của địa đạo là rất lớn. Do đó, nếu được UNESCO công nhận là di sản văn hóa truyền thống quốc tế, chính quyền sở tại địa phương và người dân sẽ có nghĩa vụ và trách nhiệm, đồng thuận chăm sóc bảo tồn toàn vẹn địa đạo, đồng thời thức tỉnh tâm lý của người Việt về những di sản như thế này. / .
Chủ tịch Hội đồng Nhà nước và Hội đồng Bộ trưởng Cộng hòa Cuba Miguel Diaz Canel và Phu nhân tham quan hầm chông tại Khu Di tích Lịch sử địa đạo Củ Chi. (Ảnh: Xuân Khu/TTXVN)
Chủ tịch Hội đồng Nhà nước và Hội đồng Bộ trưởng Cộng hòa Cuba Miguel Diaz Canel và Phu nhân tham quan hầm chông tại Khu Di tích Lịch sử địa đạo Củ Chi. (Ảnh: Xuân Khu/TTXVN)

Share this:

Source: https://lesgo.me
Category: Sài Gòn

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.