Vài bản nhạc Hoa du dương vang lên trong cái khoảng trống chầm chậm đặc sệt mùi thời hạn, những ông già bà cả ngồi nhâm nhi tách trà sáng và trò chuyện với nhau cũng bằng tiếng Hoa, ở Hào Sỹ Phường, người ta cứ ngỡ đang lạc vào toàn cảnh một bộ phim TVB nào đó chứ không phải đang ở giữa TP HCM. Thế nhưng chính sự giao thoa văn hóa truyền thống mê hoặc ấy đã tạo nên một TP HCM rất riêng, rất thơ. Hẻm Hào Sỹ Phường mang trong mình một khoảng trống đặc trưng của hội đồng Hoa kiều ở TP HCM .

Đi tìm nguồn gốc “Hào Sỹ Phường”

Nếu ngõ, ngách làm nên Hà Nội, thì Sài Gòn lại được tạo nên từ những con hẻm rất riêng biệt. Mỗi con hẻm Sài Gòn mang trong mình một văn hóa đặc trưng, không hẻm nào giống hẻm nào hoàn toàn. Hào Sỹ Phường là một trong những con hẻm mang bản sắc của cộng đồng người Hoa sinh sống tại Chợ Lớn. Tồn tại hơn 100 năm, con hẻm không còn đơn thuần là nơi sinh sống mà đã trở thành một dấu ấn văn hóa của cộng đồng Hoa kiều ở Sài Gòn.

Chuyện về con hẻm 100 năm tuổi đậm chất Hong Kong giữa lòng Sài Gòn mang tên Hào Sỹ Phường - Ảnh 2.Con hẻm tọa lạc tại địa chỉ 206 Trần Hưng Đạo B, Q. 5 .Hẳn không ít người cảm thấy lạ lẫm lẫn tò mò với cái tên Hào Sỹ Phường và sự hình thành của con hẻm. Có rất nhiều lý giải về cái tên đặc biệt quan trọng này. Đa số mọi người diễn giải rằng Hào được lấy từ chữ hào hiệp, Sỹ trong từ văn sỹ, Phường là theo tập quán của người Hoa ” buôn có bạn, bán có phường “, nghĩa là hào hiệp và văn ca là những nét đặc trưng tạo nên con hẻm này .Chuyện về con hẻm 100 năm tuổi đậm chất Hong Kong giữa lòng Sài Gòn mang tên Hào Sỹ Phường - Ảnh 3.Đường vào hẻm có cầu thang để đi lên tầng trên .Tuy nhiên theo ông A Tôn ( 68 tuổi ) – người đã sống ở hẻm hơn 50 năm, thì hẻm Hào Sỹ Phường trước kia thuộc quyền sở hữu của công ty Hứa Bổn Hòa ( Chú Hỏa ). Các căn nhà trong hẻm đều do chú Hỏa kiến thiết xây dựng và cho thuê lại từ năm 1910. Cái tên Hào Sỹ Phường cũng do Chú Hỏa đặt cho hẻm. Hiện nay vẫn còn một số ít hộ mái ấm gia đình giữ lại sách vở thuê nhà của Chú Hỏa từ trước giải phóng .Chuyện về con hẻm 100 năm tuổi đậm chất Hong Kong giữa lòng Sài Gòn mang tên Hào Sỹ Phường - Ảnh 4.Những ngôi nhà được sơn phết nhiều sắc tố trông đẹp mắt .Theo 1 số ít nghiên cứu và điều tra khác thì cái tên Hào Sỹ Phường có nguồn gốc từ nghề nghiệp của dân cư trong hẻm. Dưới thời Pháp thuộc, người Pháp đã tạo điều kiện kèm theo cho hội đồng người Hoa tự do thiết kế xây dựng khu vực Chợ Lớn theo lối sống truyền thống lịch sử của họ, miễn là không tạo nên sự độc lạ quá lớn so với văn hóa truyền thống địa phương .Chuyện về con hẻm 100 năm tuổi đậm chất Hong Kong giữa lòng Sài Gòn mang tên Hào Sỹ Phường - Ảnh 5.A Tôn là người đã sống ở hẻm trên 50 năm, ông không rành tiếng Việt vì từ nhỏ chỉ tiếp xúc bằng tiếng Hoa .

Từ đó những con hẻm mang đậm văn hóa Trung Hoa xuất hiện, những hẻm này được đặt tên riêng theo tên của người chủ và có chữ cuối thường là: Lý, Hạng, Phường. Trong đó Lý là một xóm, Hạng là tập hợp những gia đình có quan hệ họ hàng, Phường là nơi quy tụ những người cùng chung một nghề với nhau. Phường thông thường là một hẻm cụt, gồm vài chục căn nhà mà những người làm cùng nghề, hoặc chung một ông chủ, chung tiền ra mua, hoặc được chủ cho ở. Theo đó hẻm Hào Sỹ Phường là nơi ở của những công nhân làm nghề chế tạo xà phòng (xà bông), chà gạo cho một ông chủ tên là Hào Sỹ. Theo một số người dân trong hẻm thì cách lý giải này phù hợp hơn cả, vì trước đây tất cả cư dân ở đây đều làm thuê, làm mướn.

Chuyện về con hẻm 100 năm tuổi đậm chất Hong Kong giữa lòng Sài Gòn mang tên Hào Sỹ Phường - Ảnh 6.Trong hẻm những quán cafe cốc được bày trí đơn thuần để dân cư ngồi trò chuyện với nhau .

Ốc đảo bình yên giữa thành phố

Dù được lý giải bằng cách này hay cách khác thì Hào Sỹ Phường vẫn cứ thế, bình dị suốt hơn 100 năm qua. Ở nơi đây có vẻ như mọi thứ trôi qua chậm hơn. Người ta tận thưởng đời sống không vội vã, không khói bụi, không tiếng ồn, dù chỉ cách đường lớn có vài bước chân. Có một điều mê hoặc là dù chỉ cách trục đường lớn có vài bước chân, nhưng Hào Sỹ Phường có vẻ như không bị tác động ảnh hưởng bởi tiếng ồn hay khói bụi của bên ngoài .Theo A Tôn thì trước giải phóng ở Hào Sỹ Phường chỉ có duy nhất một hộ dân là người Việt, còn lại là người Hoa gốc Tiều và Hải Nam. Về sau thì người Việt vào ở nhiều hơn, nhưng con hẻm vẫn giữ được nét đặc trưng của mình. Bạn hoàn toàn có thể thuận tiện phát hiện Ngũ phúc lâm môn được dán ở trước cửa, bàn thờ cúng Thảo Địa, Thiên Quang rất đặc hữu của văn hóa truyền thống Trung Hoa. Những nét văn hóa truyền thống đặc trưng của người Hoa được dân cư trong hẻm gìn giữ qua nhiều năm tháng .

Nhà trong hẻm được xây theo dạng chung cư, gồm nhiều căn nhà nhỏ được bố trí ở 2 tầng có các cầu thang kết nối. Hẻm có 1 lối thông ra đường Trần Hưng Đạo và một lối thông ra Ngô Quyền. Hệ thống cầu thang bên trong cũng vô cùng độc đáo, khác hẳn với những con hẻm của người Việt ở Sài Gòn.

Hệ thống lối đi trong hẻm khá lạ so với những con hẻm của người Việt .Tồn tại hơn 1 thế kỷ, cơ sở vật chất của những căn nhà trong hẻm đã mở màn xuống cấp trầm trọng. Phần ngói lợp được thay thế sửa chữa bằng tôn, những cửa gỗ cũng dần thay bằng cửa sắt. Theo kế hoạch của thành phố thì trong 1 – 2 năm nữa sẽ triển khai giải tỏa hẻm Hào Sỹ Phường .Chuyện về con hẻm 100 năm tuổi đậm chất Hong Kong giữa lòng Sài Gòn mang tên Hào Sỹ Phường - Ảnh 10.Cụ Diệp Liên ( 97 tuổi ) đã sống cả một đời người ở Hào Sỹ Phường, có lẽ rằng thông tin giải tỏa khiến cụ khá hụt hẫng, nhưng với thực trạng cơ sở vật chất xuống cấp trầm trọng như hiện tại thì đây hoàn toàn có thể là một lựa chọn hài hòa và hợp lý. Dẫu sao Hào Sỹ Phường cũng đã làm tròn trách nhiệm của nó, và mãi mãi là một dấu ấn đẹp trong lòng người Hồ Chí Minh .

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *