Giới thiệu Hà Tiên Thập Cảnh

S House homestay Nha Trang 
Từ lâu lắm rồi, Hà Tiên Thập Cảnh – vùng đất biên thùy cực nam tổ quốc thuộc tỉnh Kiên Giang, đã được biết đến như một nơi quy tụ nhiều danh lam thắng cảnh hoang sơ đầy điệu đàng tiêu biểu vượt trội nhất của nam bộ. Thi sĩ Đông Hồ đã từng viết : Hà Tiên núi không cao, rừng không rậm, ngắm vui mắt không chán trong lòng. Có một chút ít hang động của TP Lạng Sơn, vài ngọn đá chơi vơi ngoài biển, một chút ít thạch thất, sơn môn của Hương Tích, vài cảnh Tây Hồ, đôi nét Hương Giang, một chút ít chùa chiền của TP Bắc Ninh, lăng tẩm Thuận Hóa, vài bãi cát Đồ Sơn, Cửa Tùng, Long Hải. Không chỉ đẹp về cảnh sắc hữu tình, Hà Tiên còn được biết đến với những di tích lịch sử lịch sữ gắn liền với những lịch sử một thời, những câu truyện cổ tích .

1. TIÊU TỰ THẦN CHUNG (CHÙA TAM BẢO)

Rừng thiền sít sát án ngoài tào,
Chuông giống chùa Tiêu tiếng tiếng cao.
Chày thỏ bạt vang muôn khóm sóng;
Oai kình tan tác mấy cung sao.
Não phiền kẽ nấu sôi như vạc.
Trí tuệ người mài sắc tựa đao.
Mờ mịt gẫm dường say mới tỉnh;
Phù sinh trong một giấc chiêm bao.

ha-tien-thap-canh-1

 

Tương truyền, sau khi không thay đổi cơ ngơi, Mạc Cửu cho người về Trung Quốc đón mẹ sang Hà Tiên, lúc này bà đã hơn 80 tuổi và là người rất sùng mộ đạo Phật, có ý muốn đi tu. Năm 1730, ông đã cho xây gần dinh cơ của mình một ngôi chùa, gọi là Tiêu Tự, để mẹ sớm mỏ chiều kinh. Chùa xây trong khuôn viên chùa Tam Bảo lúc bấy giờ. Trong một ngày lễ Phật, bà đã mất ngay trước Phật Đài. Mạc Cửu cho đúc một tượng Phật và một chuông đồng để thờ. Nghe tiếng chuông mà tưởng niệm đấng từ thân. Ngôi chùa xưa đã bị quân Xiêm tàn phá khi lấn chiếm Hà Tiên năm 1771. Đến năm 1799, con cháu họ Mạc mới trùng tu lại. Ngôi chùa Tam Bảo lúc bấy giờ đã qua nhiều lần trùng tu lớn và nhỏ ( lần trùng tu lớn nhất là năm 1940 ). Phía sau chùa lúc bấy giờ còn mộ của Thái Thái Bà Bà ( mẹ ông Mạc Cửu ). Trong chùa chỉ còn tượng Phật bằng đồng, chuông đồng đã bị mất khi quân Xiêm xâm lăng. Xung quanh chùa lúc bấy giờ còn lại bức tường cổ, họ Mạc cho thiết kế xây dựng để ngăn giặc, vật tư làm bằng vôi và ô dước nhưng vẫn bền vững và kiên cố gần 300 năm nay. Mạc Thiên Tích đã vịnh cảnh “ Tiêu Tự Thần Chung ” như để nói lên tâm tư nguyện vọng của ông ở nơi dinh thự khi nghe tiếng chuông chùa vào buổi sớm. Tiếng chuông chùa buổi sớm ngân vang tạo cho một vùng khoảng trống Hà Tiên thêm êm đềm, thanh tịnh. Chùa Tam Bảo là một di tích lịch sử lịch sử vẻ vang gắn liền với dòng họ Mạc, nằm ngay TT thị xã Hà Tiên, có một khuôn viên khá rộng, không khí trong lành, khoáng đãng, yên tĩnh, là nơi mà hầu hết hành khách đến Hà Tiên đều muốn ghé qua thăm viếng .

2. KIM DỰ LAN ĐÀO (NÚI PHÁO ĐÀI)

Kim là vàng, dự là hòn hòn đảo nhỏ, lan là ngăn ngừa, đào là sóng to. Kim Dự Lan Đào là hòn hòn đảo vàng ngăn ngừa sóng gió. Ý nói, trước hải khẩu trấn Hà Tiên có hòn hòn đảo nhỏ ngăn ngừa sóng gió, gìn giữ cho trong nước được yên ổn .

Kim dự này là núi chốt then,
Xanh xanh dành trấn cửa Hà Tiên.
Ngăn ngừa nước dữ không vùng vẫy,
Che chở dân lành khỏi ngửa nghiêng.
Thế cả vững vàng trên Bắc hải;
Công cao đồ sộ giữa nam thiên.
Nước yên chẳng chút lông thu động,
Rộng bủa nhơn xa tiếp bách xuyên.

Kim Dự là một quả đồi nhỏ phía Tây Nam thị xã Hà Tiên. Thường gọi là núi Pháo Đài. Vì trên đó, từ hồi Triều Nguyễn đến hồi bị Pháp thuộc vẫn là cứ điểm quân sự chiến lược để trấn giữ cửa biển, bảo vệ trấn Hà Tiên chống giặc ngoại xâm. Cách đây hơn một thế kỷ, Pháo Đài vẫn còn tách rời đất liền. Nay Pháo Đài dính với đất liền là do công sức của con người xây đắp của những tù nhân thời thực dân Pháp. Sách Đại Nam Nhất Thống Chí cho Pháo Đài là Đại Kim Dự, còn một cảnh Tiểu Kim Dự nữa. Có lẽ là chỗ đối cảnh với Đại Kim Dự về hướng Nam, mà nay đã dính liền vào đầu sơn phận núi Tô Châu, chỗ doi đất hiện giờ có miễu thờ Thủy Thần và miễu thờ Cá Ông Nam Hải. Ngày nay, chiếc cầu Tô Châu đã thông suốt hai bờ Đại Kim Dự và Tiểu Kim Dự. Và dưới chân Pháo Đài là ngọn Hải Đăng, làm cho đôi bờ cửa biển Hà Tiên càng thêm duyên dáng, đáng yêu. Nơi đây rất lý tưởng cho những hành khách thích thưởng ngoạn ngắm cảnh trời mây non nước và tận thưởng gió mát. Từ đây, ta hoàn toàn có thể ngắm toàn cảnh thị xã Hà Tiên, chiêm ngưỡng và thưởng thức “ Đông Hồ Ấn Nguyệt “ trong những đêm trăng sáng và ngắm cảnh hoàng hôn trên biển .

3. LỘC TRĨ THÔN CƯ (CẢNH ĐẸP MŨI NAI)

Lộc là nai, trĩ là mõm núi, mũi núi. Lộc Trĩ là Mũi Nai, thôn cư là chỗ thôn trang dân cư. Lộc Trĩ Thôn Cư tạm dịch là xóm núi Mũi Nai. Xóm dân cư này đã đi vào văn học qua bài thơ Lộc Trĩ Thôn Cư của Tao Đàn Chiêu Anh Các .

Lâm lộc ai rằng thú chẳng thanh.
Nửa kề nước biếc nửa non xanh
Duỗi co chẳng túng kiền khôn hẹp
Cúi ngửa vì vâng đức giáo lành
Lưu loát hưởng dư ơn nước thạnh
Ê hề sẵn có của trời dành
Đâu no thì đó là an lạc
Lựa phải chen cân chốn thị thành.

Bãi tắm Mũi Nai cách TT Thị Xã Hà Tiên khoảng chừng 6 km về hướng Tây, gồm hai điểm : bãi trước và bãi sau. Bãi tắm Mũi Nai không sâu thẳm mà thoai thoải dần và sóng ở đây ít ồn ào, hung hãn, rất yên tĩnh và hiền lành. Từ bờ ra chừng trăm mét vẫn bảo đảm an toàn, tất cả chúng ta hoàn toàn có thể yên tâm đùa giỡn với sóng nước. Mũi Nai nằm trong vùng biển vịnh Vương Quốc của nụ cười. Xa xa có nhiều hòn hòn đảo nhấp nhô, chếch về phía bên trái là quần đảo Hải Tặc, xa hơn nữa là hòn đảo ngọc Phú Quốc nằm trãi dài mà tất cả chúng ta hoàn toàn có thể nhìn rõ hơn trong những ngày trời quang mây tạnh. Đến Mũi Nai, tắm biển, hưởng nắng và gió biển sẽ giúp hành khách thêm vui vẻ, trẻ khỏe. Chúng ta hoàn toàn có thể nằm võng hoặc ghế bố mà ngắm cảnh vạn vật thiên nhiên, nhìn sóng nước từng đợt nhấp nhô, xô lượn vào bờ. Bạn sẽ thấy tâm hồn thanh thản, nhẹ nhàng. Chúng ta sẽ chiêm ngưỡng và thưởng thức những đặc sản nổi tiếng biển như : ốc nhảy, hào đá, cua, ghẹ, mực ,. .. Bãi biển Mũi Nai là nơi mà tổng thể những hành khách đến Hà Tiên đều muốn thăm qua. Có thể nói khu vực đồng bằng sông Cửu Long, bãi tắm Mũi Nai là nơi lý tưởng nhất cho những hành khách yêu thích biển đến thăm quan du lịch .

4. NAM PHỐ TRỪNG BA (BÃI BIỂN PHÍA NAM)

Trong năm cặp thắng cảnh đối nhau thì “ Nam Phố trừng Ba ” là cảnh đối lại với “ Đông Hồ Ấn Nguyệt ”. Nam Phố là bãi biển ở phía Nam. Trừng là nước lặng lẽ. Ba là sóng. Nam Phố Trừng Ba là bãi biển phía Nam sóng nước lặng lẽ. Dòng Nam yên bình khách dầu chơi .

Hai thức như thêu nước với trời
Bãi khói dưới kia hương lại bủa
Hồ gương trong đó gấm thêm rơi
Sóng chôn vảy ngạc tình chi xiết
Nhạn tả thơ trời giá mấy mươi
Một lá yên ba dầu lỏng lẻo
Đong trăng lường gió nước vơi vơi.

Nam Phố là một bãi biển cách thị xã Hà Tiên về hướng Nam khoảng chừng 11 km, thuộc ấp Bãi Ớt, xã Dương Hòa, huyện Kiên Lương. Bãi biển ở đây gần giống như một cái vịnh nhỏ được che chở bởi những ngọn núi, nên biển ở đây thường yên lặng hơn những nơi khác, gần như là quanh năm êm đềm lặng sóng. Những ghe thuyền qua lại gặp mùa động Nam, muốn tránh sóng gió đều vào đây ẩn núp cho qua cơn trời động. Cảnh vật nơi đây còn rất hoang sơ và gần với vạn vật thiên nhiên. Bãi tắm ở đây cũng khá đẹp và lý tưởng. Dân cư ở đây rất hiền hòa, sống bằng nghề trồng tiêu và làm nghề biển. Đến đây, tất cả chúng ta sẽ được chiêm ngưỡng và thưởng thức những món đặc sản nổi tiếng địa phương như gỏi cá trích, gỏi cá nhòng, con cà xỉu, … với mùi vị rất riêng của miền biển .

5. THẠCH ĐỘNG THÔN VÂN (THẮNG CẢNH THẠCH ĐỘNG)

Thạch động là một khối đá vôi khổng lồ, có độ cao khoảng chừng 48 m, nằm sát quốc lộ 80, cách TT thị xã Hà Tiên về hướng Tây Bắc 3 km. Từ xa trông Thạch Động như hình chiếc mũ lông của lính kỵ mã Anh quốc .
Thạch Động đã đi vào thơ ca qua tác phẩm “ Hà Tiên Thập Cảnh ” của Mạc Thiên Tích, là một trong mười cảnh đẹp tiêu biểu vượt trội của Hà Tiên với tên gọi Thạch Động Thôn Vân. Thạch Động là động đá. Thôn là nuốt. Vân là mây. Thạch Động Thôn Vân là động đá nuốt mây. Nhân cảnh mây phong khói tỏa, quanh quẩn ở chỗ cửa động, mà thi nhân nghĩ như là động khẩu hút khói nuốt mây .

Quỷ trổ thần xoi nổi một tòa,
Chòm cây khóm đá dấu tiên gia
Hang sâu thăm thẳm mây vun lại;
Cửa rộng thinh thinh gió thổi qua.
Trống lổng bốn bề thâu thế giới;
Chang bang một dãy chứa yên hà.
Chân trời mới biết kho trời đấy
 Cân đái hèn chi rở ỷ la.

Dân gian truyền rằng trong Thạch Động có đường thấu tới đỉnh nên ánh sáng mặt trời rọi xuống, đây là đường lên trời. Còn đường xuống địa phủ được dân gian gắn liền với huyền sử “ Thạch Sanh giết Đại Bàng cứu công chúa Quỳnh Nga và Thái Tử con vua Thủy Tề ”. Đường xuống địa phủ là một hang sâu thăm thẳm không biết đâu là cùng. Tương truyền rằng, có lần Tổng trấn Mạc Thiên Tích sai người theo cửa hang đi xuống để xem sao, người đó đi mãi chỉ nghe tiếng sóng, sợ quá phải quay trở lên. Một tương truyền khác, có người thử xem hang này ra làm sao, họ khắc chữ lưu lại vào những trái dừa khô rồi thả xuống hang. Ít lâu sau, những người đi biển vùng Hà Tiên, Phú Quốc đều lượm được những trái dừa đó. Do hang sâu nguy hại nên đã được lấp từ những năm 1960. Trong hang có một ngôi chùa thờ Phật, ngôi chùa được dựng lên khi nào chưa rõ, cửa chùa cũng là cửa hang chính của Thạch Động, phía trên có ghi ba chữ “ Tiên Sơn Tự ” với hai câu đối bằng chữ Hán : “ Thạch thượng linh cơ lưu ngọc dịch ; Động trung tĩnh địa ẩn kim tiên ”. Thạch Động còn có tên cổ là núi Vân Sơn, theo sách Đại Nam Nhất Thống Chí, tập 05 quyển 26, mục Sơn Xuyên Chí có chép như sau : “ Núi Vân Sơn ở huyện Hà Tiên, cách Địa Tạng khoảng chừng một dặm, có núi cao chừng bốn trượng, bốn bên vách đứng như cái cột kình thiêng, núi có động rộng 4_5 trượng, trong có chùa Bạch Vân ”. Và mục Tự quán có chép : “ Chùa Bạch Vân ở thôn Mỹ Đức, huyện Hà Tiên, trước do người Minh Hương là Đoàn Tân dựng, năm Thiệu Trị thứ 7 Tuần Phủ Phan Tùng bổ … ” .
Đầu thế kỷ XX, có hai nhà sư từ miền Trung tới trụ trì ngôi chùa. Một vị là Nguyên thọ thượng chánh hạ quả, dòng tu Lâm Tế đời thứ 39, tục danh là Lê Thế Duyên, quê ở Phú Yên. Hòa thượng từ trần ngày 21 tháng 12 năm Quý Sửu ( 1913 ), thọ 78 tuổi. Một vị là Húy quảng sĩ thượng thiên hạ học, dòng tu Lâm Tế thứ 40, tục danh là Trịnh Tấn Phước, người Tỉnh Bình Định. Thiền sư từ trần ngày 02 tháng 09 năm Aát Dậu ( 1945 ), thọ 75 tuổi. Sau khi hai nhà sư qua đời, đệ tử của sư Trịnh Tấn Phước là bà Cam Thị Nam ( thường gọi cô Hai Nàm ), thừa kế đạo nghiệp trụ trì ngôi chùa. Năm 1948, Bà bị thực dân Pháp bắt cùng với ba người nữa làm ruộng cho nhà chùa, chúng đêm cả bốn người về giam tại đồn Hà Tiên. Chúng bắt được quả tang bà Hai Nam tiếp tế và nuôi dấu cán bộ cách mạng. Ngay đêm bị bắt, giặc Pháp đã giết bà tại cầu tàu Hà Tiên. Người nữ tu hành này là tấm gương sáng về ý thức yêu nước .Trong hai cuộc kháng chiến và những năm tháng cuộc chiến tranh biên giới, nơi đây đã từng diễn ra những trận chiến ác liệt chống quân xâm lược, góp thêm phần tô đậm truyền thống lịch sử anh hùng của quân dân Hà Tiên. Hiện nay dưới chân Thạch Động có bia căm thù tưởng niệm 130 người đã bị bọn diệt chủng Pôn Pốt tàn sát vào ngày 14.03.1978 tại xã Mỹ Đức .Ra những cửa hang phía sau của Thạch Động, tất cả chúng ta sẽ được tận huởng những cơn gió mát lồng lộng, một khoảng trống khoáng đãng, một vùng trời biên giới cùng với biển xanh, hòn đảo nhỏ xa xa nhấp nhô. Không gian khoáng đãng, cảnh vật hữu tình, không khí yên bình cùng những pho tượng Phật uy nghiêm làm cho ta vơi bớt bụi trần trong giây lát, xua tan nỗi mệt nhọc sau những ngày lao động khó khăn vất vả. Đến Hà Tiên, thăm Thạch Động với cảnh vạn vật thiên nhiên thật thơ mộng và hùng vĩ, tạo cho ta cảm xúc vô cùng thú vị .

6 .ĐÔNG HỒ ẤN NGUYỆT (NGẮM BINH MINH TRÊN SÔNG ĐÔNG HỒ)

Đông Hồ là một đầm nước mặn, rộng khoảng chừng 14 km2, nằm ở phía Đông thị xã Hà Tiên. Đông Hồ là một thắng cảnh vạn vật thiên nhiên đẹp nổi tiếng của Hà Tiên đã đi vào thơ ca hàng trăm năm nay qua tác phẩm “ Hà Tiên Thập Cảnh ” của Mạc Thiên Tích với tên gọi “ Đông Hồ Ấn Nguyệt “ .

Một hồ lẻo lẻo tiết thu quang.
Giữa có vầng trăng nổi rõ ràng.
Đáy nước chân mây in một sắc;
Ả Hằng nàng Tố ló đôi phương.
Rạng thanh đã hứng thuyền
Tô tử Lạnh lẽo càng đau một kiến Nhạc xương
Cảnh một mà tình người dễ một
Kẻ thì ngả ngớn kẻ sầu thương.

Đông Hồ là hồ ở phía Đông thành Hà Tiên, ấn nguyệt là trăng in. Thi nhân đã nhìn thấy bóng trăng in xuống mặt hồ y hệt như cái ấn tròn đóng trên tờ giấy bạch. Và không phải bất kể khi nào ta cũng được như thế mà yên cầu ta phải có lòng thành yêu cảnh, thăm tìm và chờ đón. Vào đêm 16, 17 âm lịch, khoảng chừng 07-08 giờ tối, ra bờ hồ, nhìn thẳng về hướng Đông mà đợi, đợi đến lúc trăng lên, tất cả chúng ta sẽ được nhìn chiếc ấn nguyệt in tròn vành vạnh trên mặt hồ. Vào những đêm trăng cảnh vật trên Đông Hồ rất đẹp, ánh trăng lộng lẫy trên sóng nước mặt hồ mà rất lâu rồi Mạc Thiên Tích tưởng chừng tiên nữ lạc bước trần gian, đã làm nao lòng mạc khách đề thơ. Chúng ta hoàn toàn có thể thả thuyền thưởng ngoạn trên Đông Hồ trong những đêm trăng cùng với bè bạn, có nhạc, có thơ, có rượu, có những món ăn truyền thống lịch sử của Hà Tiên, đắm mình trong không khí thanh nhã như người xưa đã từng chiêm ngưỡng và thưởng thức Đông Hồ, ta mới cảm nhận hết cái đẹp, cái thơ mộng của Đông Hồ. Đông Hồ chứa nước từ sông Giang Thành đổ vào và ăn thông ra biển để có hai mùa mặn ngọt, là nơi lý tưởng cho nhiều loại thủy cầm sinh sống. Những loài thủy cầm này đã góp thêm phần nuôi sống con người Hà Tiên trong biết bao thế kỷ qua. Đông Hồ còn có hai ngọn núi Tô Châu ngày đêm soi bóng cùng với những thuyền chài, những ghe lưới, … càng làm tăng vẽ thơ mộng và hữu tình của Đông Hồ .

7. GIANG THÀNH DẠ CỔ (TIẾNG TRỐNG CẦM CANH BÊN BỜ SÔNG)

Giang Thành là thành lũy đóng ở bên sông. Dạ là đêm hôm. Cổ là tiếng trống. Giang Thành Dạ Cổ là tiếng trống cầm canh ở chỗ đồn thú bên bờ sông, về đêm hôm .

Trống quân giang thú nổi uy phong,
Nghiêm giống đòi canh ỏi núi sông.
Đánh phá mặt gian người biết tiếng;
Vang truyền lịnh sấm chúng nghiêng lòng.
Phao tuông đã thấy yên ba vạc;
Nhiệm nhặt chi cho lọt mảy lông
Thỏ lụn sớm hầu chờ bóng ác;
Tiếng xe sầm sạt mới nên công.

Sau khi tiếp nối cơ nghiệp của cha, Mạc Thiên Tích tăng cường việc thiết kế xây dựng và bố phòng chung quanh Phương Thành. Do vị trí địa lý, việc thông tin từ vùng phía Bắc về Hà Tiên rất khó khăn vất vả ( lúc này kinh Vĩnh Tế chưa được đào, chỉ có sông Giang Thành ). Ông đã cho đắp một con đường nhỏ, hầu hết dùng cho việc liên lạc khẩn cấp, đủ một người một ngựa, khởi đầu từ Đá Dựng chạy dài đến bờ Bắc sông Giang Thành với nhiều vọng gác. Tục truyền, cứ mở màn một hồi trống gác đánh từ Hà Tiên đến hồi trả lại là đúng một giờ. Đường này còn có tên là lộ sứ Tự Đức, đến nay phần đông không còn để lại dấu vết. Giang Thành ngày này chỉ là một địa điểm thuộc xã Tân Khánh Hòa, huyện Kiên Lương, cách thị xã Hà Tiên khoảng chừng 10 km, là chỗ ngã ba tiếp giáp kinh Vĩnh Tế từ Châu Đốc chảy sang, liền với thượng lưu con sông Giang Thành. Mà trước đây vào thời Minh Mạng, Giang Thành đã từng là một Q. của tỉnh Hà Tiên .

8. LƯ KHÊ NGƯ BẠC (XÓM CHÀI RẠCH VƯỢC)

Lư Khê Ngự Bạc là cảnh thứ mười trong “ Hà Tiên Thập Cảnh ”. Lư là loài cá Vược. Khê là khe, là rạch. Ngư là thuyền chài, người lưới cá, câu cá. Bạc là thuyền đỗ bến. Lư Khê Ngư Bạc là cảnh Rạch Vược, nơi thuyền ngư đỗ bến hay còn gọi là xóm chài Rạch Vược .

Bến Vược nhà ngư chật mấy từng
Trong nhàn riêng có việc lăng xăng.
Lưới chài phơi trải đầy trời hạ,
Gỏi rượu say sưa tọai nghiệp hằng,
Nghề Thuấn hãy truyền bền trác trác,
Dân Nghiêu còn thấy đủ răng răng.
So đây mười cảnh thanh hòa lạ,
Hòa cảnh Đào nguyên mới sánh chăng.

Cách đây mấy thế kỷ, trong địa phận xã Thuận Yên, cách thị xã Hà Tiên khoảng chừng ba cây số có một con rạch nhỏ từ kinh Rạch Giá – Hà Tiên ăn thông ra biển, nơi đây loại cá vược tụ tập rất nhiều, len lỏi qua những khe núi Nhọn, núi Ông Đội và núi Nhỏ, tạo thành một cảnh sơn thủy kỳ thú. Mạc Thiên Tích đã cho dựng ở đây một ngôi “ điếu đình ” làm chỗ rảnh rỗi buông câu, làm nơi tiêu dao ngoạn cảnh, nghỉ ngơi, di dưỡng ý thức. Và nơi đây còn được gọi là Lư Khê Nhàn Điếu. Bây giờ con rạch Lư Khê không còn ăn thông ra biển và loài cá vược ở đây cũng không còn nhiều như xưa nữa. Vì từ khi Quốc lộ 80 được thiết kế xây dựng thì con rạch đã bị lắp ngang. Dòng Lư Khê vẫn chảy êm đềm qua những khe núi để hòa vào Đông Hồ và cảnh vật ở Rạch Vược vẫn thanh thản, êm ả dịu dàng .

9. BÌNH SAN ĐIỆP THÚY (THẮNG CẢNH TRÊN NÚI BÌNH SAN)

Bình San Điệp Thúy là cảnh đẹp thứ hai trong “Hà Tiên Thập Cảnh” của Mạc Thiên Tích. Bình San là dãy núi dựng như bức bình phong, ở sau thành Hà Tiên. Cũng như tiếng lan đào của Kim Dự, ngụ ý che đỡ kín đáo cho thành nội. Điệp là trùng trùng điệp điệp, lớp lớp từng từng. Thúy là màu xanh chim trả. Bình San Điệp Thúy là ngọn núi như tấm bình phong sắc xanh lớp lớp.

Một bước càng thêm một thú yêu ,Lằn cây vết đá vẽ hay thêu .Mây tùng khói liễu, chồng rồi chập ;Đàn suối ca chim, thấp lại cao .Luật ngọc trâu ông chẳng phải trổi ;Ngòi sương Ma cật đã thua nhiều .Đến đây mới biết lâm tuyền quý ,Chẳng trách Sào Do lánh Đế Nghiêu .Quần thể núi Bình San có một vị trí khá đặc biệt quan trọng. Ở đây, thi sĩ họ Mạc đã ví như “ một bức tường thành che chắn mặt phía Tây thành Hà Tiên ”. Họ Mạc đã chọn khu vực này để xây lăng mộ của dòng họ và những tôi thần trung nghĩa. Và cũng chính điều này mà nhân dân còn gọi Bình San là núi Lăng. Trên núi thì có lăng tẩm của vị Khai Trấn Quốc Công Mạc Cửu, vị tướng kiêm nhà thơ Mạc Thiên Tích cùng lăng mộ con cháu dòng họ Mạc và lăng mộ những tướng sĩ đã theo giúp họ Mạc thiết kế xây dựng và bảo vệ Hà Tiên. Còn dưới chân núi là đền thờ họ Mạc, hay còn gọi là Mạc Công Miếu với hai câu đối : “ Nhất môn trung nghĩa gia thịnh trọng ; Thất diệp phiên hàn quốc sủng vinh ”, như ghi lại công lao của họ Mạc so với đất Hà Tiên. Trong miếu còn có bút tích của ông Nguyễn Thần Hiến là một nhà yêu nước tham gia hoạt động giải trí cách mạng chống Pháp trong hai thập kỷ đầu của thế kỷ XIX, trên tường ghi lại những bài thơ chữ nôm do Mạc Thiên Tích sáng tác ( qua nhiều lần trùng tu, bút tích này được phục chế khắc trên gỗ ). Trước đền, hiện có ba ao trồng sen. Riêng ao bìa bên trái ( từ cổng nhìn ra ), xưa kia được gọi là “ bán nguyệt liên trì ” vì có dạng nửa hình tròn trụ được đào từ thời Mạc Thiên Tích để lấy nước cho dân sử dụng. Trên Bình San còn hai di chỉ của nền Sơn Xuyên và nền Xã Tắc do Mạc Thiên Tích lập ra để hành lễ vào những ngày trọng đại. Nền Sơn Xuyên là chỗ tế thần núi thần sông, ở chỗ cao chót núi, chỗ nhìn ra Kim Dự. Nền Xã Tắc là chỗ tế hậu thổ thần nông, ở chỗ thấp giữa sống lưng núi, chỗ giờ đây đã có vườn tược trồng trọt. Đối với Nhà Nguyễn, thời Mạc Cửu và Mạc Thiên Tích, Hà Tiên được hưởng một chính sách quản lý đặc biệt quan trọng, như một “ tiểu quốc ”. Do đó, họ Mạc cho lập hai nơi này để tế cáo trời đất ( giống như Vua_Chúa nhà Nguyễn ). Từ năm 1708 đến năm 1770, Trấn Hà Tiên dưới thời Mạc Cửu và nhất là Mạc Thiên Tích ( con Mạc Cửu ), đã là một thương cảng sầm uất, mà sử thần nhà Nguyễn là Trịnh Hoài Đức viết “ là một nơi đô hội ở miền biển ”. Tàu buôn những nước trong khu vực lui tới Hà Tiên khá sinh động để trao đổi và mua và bán nhiều sản vật quí hiếm đi nhiều nơi như Malaysia, Hải Nam, …Từ những năm cuối thế kỷ XVII trở lại trước, cả một vùng đất to lớn từ Hà Tiên cho đến Cà Mau vẫn còn hoang vu, nhiều sơn lam, chướng khí và thú dữ. Tuy đã có một số ít ít lưu dân tứ xứ từ Trung Quốc, Cao Miên, người Kinh ( Nước Ta ), … đến tự khai khẩn và sinh sống, trong đó có lưu dân người Việt là chiếm đa phần. Nhưng họ sống rãi rác nhiều nơi không tập hợp thành một hội đồng quần cư. Vì thế, cho đến lúc đó, vùng này vẫn là nơi “ vô quản ” .Mạc Cửu, sinh ngày 08 tháng 05 năm 1655, người xã Lê Quách_huyện Hải Khang_phủ Lôi Châu_tỉnh Quảng Đông_Trung Quốc, cùng một số ít người Hoa khác, vì không phục chủ trương quản lý của nhà Thanh, đã dong buồm xuống phương nam vào cuối thế kỷ XVII. Sau nhiều lần dạt dẹo, phiêu bạt, đến năm 1708, ông đến vùng đất này ( lúc bấy giờ có tên là Mang Khảm ). Nhận thấy nơi đây cảnh trí vạn vật thiên nhiên vô cùng thơ mộng, thuận tiện cho việc kiến thiết xây dựng và tăng trưởng sự nghiệp, ông đặt tên cho vùng đất này là Hà Tiên ( sông Tiên ). Và do hiểu được vị thế lúc bấy giờ của chúa Nguyễn, Mạc Cửu dâng biểu tâu xin và được chúa Nguyễn Phúc Chu phong làm Hà Tiên Trưởng, sau là Tổng Trấn Hà Tiên. Ông đã tổ chức triển khai lại xã hội, thiết kế xây dựng thành quách, mở mang công cuộc làm ăn kinh doanh, với nhiều nước lân cận, từ đó Hà Tiên ngày càng phồn thịnh. Mạc Cửu mất năm 1735, được chúa Nguyễn Phúc Chú truy tặng Khai Trấn Thượng Trụ Quốc Công, Đại Tướng Quân Vũ Nghị Công. Mùa xuân năm 1736, chúa Nguyễn Phúc Chú sắc phong cho Mạc Thiên Tích kế tập cha, thăng Đô Đốc Trấn Hà Tiên. Sau khi nhậm chức, Mạc Thiên Tích chăm sóc mở mang phố xá ở trấn lỵ Hà Tiên, tăng trưởng thêm việc kinh doanh, đồng thời cũng cho sửa sang đồn lũy để ngăn giặc ngoại xâm. Nhờ đó, đất Hà Tiên “ ngày càng phồn thịnh, nhân dân ở yên cày cấy, trồng trọt, phong vật phồn hoa, thuyền buôn đi lại sinh động, cũng là một đất vui ở miền biển ”. Trong những lúc Mạc Công cùng tướng sĩ chiến đấu chống giặc bảo vệ thành Hà Tiên, Chánh phu nhân Mạc Thiên Tích là bà Nguyễn Thị Hiếu Túc đã chỉ huy nhiều phụ nữ khác lo cơm nước tiếp tế kịp thời, đồng thời giữ vững bảo mật an ninh trật tự trấn Phương Thành. Vì vậy, bà đã được Nhà Nguyễn phong tặng tước “ Phu nhân ” .Trấn Hà Tiên dưới thời Mạc Thiên Tích và cho đến thời nay, nổi tiếng cả nước với Hội Tao Đàn Chiệu Anh Các, một hiện tượng kỳ lạ văn học sớm nhất của Miền Nam ( Đàng Trong ) vào thế kỷ XVIII do Mạc Thiên Tích làm chủ xướng. Ngày nay, xung quanh triền núi còn nhiều di tích lịch sử mang đậm dấu ấn “ Lịch sử_Văn hóa ” như : Đền, chùa, lăng mộ, ao hồ, … Do đó, ngày 21/01/1989, Bộ Văn Hóa_Thông Tin đã có Quyết định số 100 / QĐ_VH công nhận khu vực này là : “ Di tích lịch sử_ văn hóa truyền thống cấp vương quốc ”. Từ Lăng Mạc Cửu, ta hoàn toàn có thể thấy cảnh nội ô thị xã Hà Tiên, Đông Hồ, cụm núi Tô Châu hùng vĩ, cầu Tô Châu, cửa biển Hà Tiên và mặt biển bên ngoài của tấm bình phong. Trời, mây, nước thu vào như một bức tranh cảnh sắc vạn vật thiên nhiên rất thơ mộng và thích mắt .Cũng từ Lăng Mạc Cửu, ta hoàn toàn có thể đi vòng qua triền núi phía Tây để viếng mộ Mạc Mi Cô ( Mạc Mi Cô là con gái của Mạc Thiên Tích_dân địa phương còn gọi là Bà Cô Năm ), do truyền tích rất linh nên từ lâu rất được nhiều người sùng bái. Và ta cũng hoàn toàn có thể vòng qua triền núi phía Bắc để thăm ngôi “ Phù Dung Cổ Tự ”, một trong những ngôi chùa cổ của Hà Tiên và hoàn toàn có thể nói là của cả Kiên Giang, đặc biệt quan trọng chỉ có chùa Phù Dung có điện thờ Ngọc Hoàng phía sau chùa. Ngôi chùa này được biết nhiều qua vở tuồng dã sử “ Áo cưới trước cổng chùa ” do thi sĩ Kiên Giang Hà Huy Hà dàn dựng từ tiểu thuyết “ Nàng Ái Cơ trong chậu úp ” của nữ sĩ Mộng Tuyết được hư cấu từ hai nhân vật có thật là Tổng Binh Đại Đô Đốc Mạc Thiên Tích và người vợ thứ của ông là bà Nguyễn Thị Xuân, mà nhân dân địa phương kính trọng gọi là Bà Dì Tự. Hiện nay, núi Lăng thuộc địa phận phường Bình San, thị xã Hà Tiên. Đến Hà Tiên, lên núi Lăng để sống lại một chút ít với Hà Tiên thời mở đất .

10. CHÂU NHAM LẠC LỘ (THẮNG CẢNH ĐÁ DỰNG)

Đá Dựng cách TT thị xã Hà Tiên khoảng chừng 6 km, cách Thạch Động về hướng Tây Bắc, từ quốc lộ 80 đi vào khoảng chừng 1850 m, chơ vơ giữa đồng có một dãy núi đá vôi, thường gọi là Đá Dựng. Đá Dựng có độ cao gần 100 m, nhìn xa Đá Dựng như một hình thang cân. Gọi là núi Đá Dựng vì đá ở đây dựng đứng như vách .Đá Dựng có tên cổ là núi Bạch Tháp, theo sách “ Gia Định Thành Thông Chí ” do sử gia Triều Nguyễn là Trịnh Hoài Đức ( viết xong năm Canh Thìn, 1820 _đời Minh Mệnh ) ở mục Sơn Xuyên Chí ( chép về núi sông ), về trấn Hà Tiên có ghi về núi Đá Dựng như sau : Bạch Tháp ở phía Bắc núi Vân Sơn ( tức Thạch Động ) năm dặm, sông núi quanh co, cỏ cây rậm rạp, nhà sư Quy Nhơn là Hòa Thượng Hoàng Long Đại vân du, cắm gậy ở đây. Năm Đinh Tỵ ( 1737 ), Túc Tông Hiếu Minh Hoàng Đế thứ 13, Hòa Thượng tịch, đồ đệ xây tháp bảy cấp để cất xá lợi. Hàng năm cứ đến ngày Tam nguyên và Phật đản thì chim hạc đến múa vượn xanh dâng quả, lưu luyến bồi hồi như có ý tham thiền nghe kệ, hoàn toàn có thể gọi là cảnh chùa tiêu sái. Còn trong Hà Tiên thập cảnh, Đá Dựng với tên gọi là Châu Nham Lạc Lộ ( Cò về núi ngọc ). Đặt là châu nham vì núi Đá Dựng có loại thạch nhủ tinh quang lấp lánh lung linh như kim cương, có nhiều màu sắc đẹp như châu ngọc. Nham là núi đá cao, có nhiều hang hốc. Lạc là rơi rụng. Nói về vật nhẹ từ trên cao rơi xuống, như lá cây rụng, như đám mây bay thấp xuống. Lộ là loài chim phần nhiều loại lông trắng, loại thủy cầm sinh sống ở chỗ đầm, ao vũng vực, ăn cá ăn tôm. Châu Nham Lạc Lộ là cảnh đàn cò trắng bay về dãy núi Châu Nham. Châu Nham là dãy núi đá vôi có nhiều hang động, xa xa chung quanh có đầm nước. Loại chim cò sáng đi ăn ở những đầm vũng, ở bãi biển mé gành, buổi tối bay về nghỉ cánh ẩn vào hang đá, trốn mưa, trốn nắng, trốn người săn bắt .Biết chỗ mà nương ấy mới khôn ,Bay về đầm cũ mấy mươi muônĐã giăng chữ nhất dài trăm trượng ,Lại sắp bàn vây trắng mấy non .Ngày giữa ba xuân ngân phấn vẽ ;Đêm trường chín hạ tuyết sương còn .Quen cây chim thể người quen chúa ,Dễ đổi nghìn cân một tấc son .Hiện nay, trong những hang hốc của Đá Dựng, có nhiều vỏ hào, vỏ ốc còn dính lại trên vách đá, chứng tỏ xưa kia nơi đây là đầm nước. Ao đầm vũng vực, chính là nơi thích nghi cho loại chim, loại cò, loại le le, vịt nước hoạt động và sinh hoạt. Cứ như thơ văn sách vỡ cũ xét thấy thì dãy Đá Dựng này xưa kia là một sân chim như những sân chim ở Rạch Giá, Cà Mau. Các sách chữ Hán viết là Điểu Đình. Do quy trình đổi khác về địa chất và địa hình qua hàng nghìn năm đã tạo nên núi Đá Dựng thời nay. Đá Dựng có một vị trí kế hoạch quân sự chiến lược quan trọng nên đã trở thành địa thế căn cứ cách mạng của Đảng bộ và Quân dân Hà Tiên trong cuộc kháng chiến chống Mỹ và trong công cuộc kiến thiết xây dựng và bảo vệ tổ quốc. Cụ thể là : lực lượng ta chưa đến 100 người với lòng quả cảm và ý chí kiên cường, những chiến sỹ cách mạng đã giữ vững địa thế căn cứ Đá Dựng qua cuộc chiến đấu suốt 27 ngày đêm tháng 05 năm 1970. Bây giờ ở những hang của Đá Dựng dấu tích của trận chiến năm xưa vẫn còn. Đến du lịch thăm quan Đá Dựng để hiểu vì sao Đ ¸ á Dựng đi vào lịch sử vẻ vang đấu tranh của Đảng bộ và Quân dân Hà Tiên như một truyền thống cuội nguồn hào hùng. Mỗi hang của Đá Dựng có một vẻ đẹp riêng và rất huyền bí. Các hang với những tên gọi như : hang Mẹ Sanh, hang Bồng Lai, hang Thần Kim Qui, hang Biệt Động, hang Khổ Qua, …Đá Dựng là một điểm du lịch thăm quan độc lạ bởi thạch nhủ trong những hang của Đá Dựng có những hình thù khác nhau : thạch nhủ có hình như trái khổ qua, khối đá xanh hình con rùa, phiến đá như chiếc đĩa bay, đá trên vách hang nhô ra như đầu con bò, đầu con khủng long thời tiền sử, vách đá nghiêng nhìn như chiếc áo cà sa lộng lẫy ánh chớp, … Đá Dựng, một di tích lịch sử lịch sử dân tộc, một nơi thăm quan du lịch mê hoặc. Đến Đá Dựng như trở lại cội nguồn lịch sử vẻ vang, cũng như tò mò vẻ đẹp kỳ bí của những hang động .

Xếp hạng

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.